N’Trang Lơng - Thủ lĩnh trong kháng chiến chống thực dân Pháp trên đất Tây Nguyên

LTS: N’Trang Lơng là người con ưu tú của người bản xứ M’nông, có phẩm chất và tài năng, đã tập hợp các bản địa Tây Nguyên đoàn kết, cùng khởi nghĩa chống thực dân Pháp kéo dài 24 năm, từ 5 1912 đến 1936, làm nên những chiến thắng vang dội...

LTS: N’Trang Lơng là người con ưu tú của dân tộc M’nông, có phẩm chất và tài năng, đã tập hợp các dân tộc Tây Nguyên đoàn kết, cùng khởi nghĩa chống thực dân Pháp trải rộng 24 năm, từ năm 1912 đến 1936, làm nên những chiến thắng vang dội, giải phóng nhiều vùng đất rộng lớn trên Tây Nguyên khỏi ách thống trị của thực dân Pháp. Ông hy sinh ngày 25-5-1935 và để lại một quá khứ tinh thần yêu nước vô giá trong tình cảm của đồng bào các bản địa Tây Nguyên cũng như trong cả nước. Hiện ở một số khu đô thị, thị xã lấy tên ông đặt tên đường và trường học. năm 1964, tại Hà Nội, Đảng và Nhà nước đã nhóm trọng thể với những nghi thức cấp quốc gia nhân kỷ niệm về sự kiện khởi nghĩa N’Trang Lơng. Tại tỉnh ta, Thường trực Tỉnh ủy có thông báo số 543-TB/TU ngày 11-7-2007 và UBND tỉnh có Công văn số 1629/UBND-VX ngày 30-7-2007 về việc thống nhất tên gọi danh nhân lịch sử N’Trang Lơng. Trên cơ sở Kết luận số 57-KL/TU ngày 16-7-2010 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, ngày 20-8-2010 UBND tỉnh Đắk Nông đã có Quyết định số 1264/QĐ-UBND thành lập Ban vận động xây dựng Cụm tượng đài anh hùng N’Trang Lơng và các dân tộc Tây Nguyên (sau đây gọi tắt là Ban vận động). Ban vận động sẽ có trách nhiệm vận động các nhóm, cá nhân, các nhà hảo tâm, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh tham gia đóng góp kinh phí xây dựng Cụm tượng đài. khoảng thời gian thực hiện kể từ ngày phát động đến hết năm 2012.

​

Tìm hiểu thêm : xuong banh tay Maison Chance

Để bạn đọc hiểu thêm về vị anh hùng người bản xứ N’Trang Lơng, Báo Đắk Nông xin giới thiệu thân thế, sự nghiệp của ông trong cuộc kháng chiến chống Pháp oanh liệt.

Vài nét về tiểu sử của N’Trang Lơng

N’Trang Lơng sinh 5 1870, tại bon Bu Par (Pu Pơ) thuộc địa phương suối Đắk Dưr, là vị anh hùng người bản xứ khởi xướng phong trào đấu tranh chống Pháp trên cao nguyên M’nông (gồm Đắk Nông, 1 phần địa giới phía Bắc tỉnh Bình Phước và Đông bắc Campuchia ngày nay). Người đã làm nên nhiều sự kỳ diệu di sản trong công cuộc đấu tranh chống Pháp, bảo vệ đồng quê vào những năm đầu thế kỷ XX.

​

Hầu hết các dân tộc Tây Nguyên, độc đáo là đồng bào M’nông từ nam nữ, trẻ già ai cũng tôn kính, biết ơn vị anh hùng bản địa N’Trang Lơng hay Ama N’Trang Lơng… (theo đồng bào Tây Nguyên, chữ Bơ, M’bâ hay Ama đều có nghĩa là cha; N’Trang nghĩa là trong sáng, tài giỏi, anh hùng,… Lơng là tên của ông). Căn cứ sử liệu địa phương cho biết: N’Trang Lơng là người tài cao, đức rộng. Ông có nhiều nương rẫy lại biết tính toán làm ăn nên đến mùa thu được nhiều lúa, ngô; nuôi được nhiều trâu, bò, heo, gà… Vì vậy, N’Trang Lơng trở thành người khoáng đạt nhất trong khu vực, khắp cao nguyên M’nông ai ai cũng biết. Ông được định danh là người bậc nhất trong bon bởi ngoài tài giỏi, khoáng đạt, ông còn giàu lòng thương người, làm theo đồng bào trong làng ngoài bon những trải qua săn bắt, chăn nuôi, trồng trọt, sẵn sàng ủng hộ nhiều người, nhiều bon nghèo khó khi hoạn nạn, mất mùa…

​

Tham khảo thêm : Xưởng may gia công Nhà May Mắn

Cuộc sống của đồng bào M’nông đang bình yên và vui vẻ, nhưng rồi tai họa ập đến phá tan mái ấm gia đình ông, cả bon làng chìm trong đại dương lửa, đói khổ và tang tóc. Mùa khô 5 1910-1911, từ đồn Pu Xara, thực dân Pháp đưa quân xâm lấn, uy hiếp, đốt phá bon Pu Par, vợ (bà Bal) và con gái đầu lòng của ông đều chết thảm dưới bàn tay tàn ác của giặc Pháp. Trước cảnh nợ nước thù nhà, giữa mùa khô sau đó – năm 1912, N’Trang Lơng thúc đẩy đồng bào nổi dậy quyết đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược, bảo vệ bon làng.

Âm mưu và thủ đoạn của thực dân xâm lược

Những năm cuối thế kỷ XIX, sau khi xâm lược và bình định xong các tỉnh thung lũng, trung châu, thực dân Pháp tiếp tục thăm dò, mở mang địa bàn xâm lược lên Tây Nguyên. Thông qua những đoàn truyền giáo, điều tra, thực dân Pháp bắt đầu đưa quân viễn chinh lên xâm chiếm vùng đất màu mỡ và hoang sơ này để phát triển và củng cố bộ máy thống trị trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

Sau nhiều lần tiến quân từ đồng cỏ lên Cao nguyên M’nông không thành vì gặp sự kháng cự quyết liệt của đồng bào bản địa, tháng 2-1914, Pháp tìm cách tiến vào trung tâm Cao nguyên M’nông bằng đại lộ Campuchia qua và đã tốc độ xây dựng một tổ chức đầu não cai trị tại địa bàn bon Mu Méra do chính Henri Maitre – Trưởng phái bộ khảo sát Đông Cao Miên làm đồn trưởng (nhân dân địa phương thường gọi là đồn Bu Méra, vì được xây dựng ở bon Bu Méra, ngoài tên gọi này đồn còn có tên là Boi Maitre – đồn Mét vì Henri Maitre làm đồn trưởng). Đây là thành tựu lớn trong đời binh nghiệp của Maitre.

Henri Maitre chọn Bu Méra làm tự nhiên đặt đại lí hành chính để áp đặt lên Cao nguyên M’nông – Cao nguyên trung tâm đô thị (Plateau Centrel) hay cao nguyên thảo nguyên (Vok Pnom – M’nông) với 1 thiết chế luật mới, vì từ lâu chính Henri Maitre coi đây là “vùng đất bất phục tùng”, chưa kiểm soát được cả về chính trị lẫn kinh tế. vị trí đỏ bazan trù phú này có nhiều lâm sản quý, mỏ quặng, sông, suối, cung ứng nguồn tài nguyên vô tận. Hơn nữa, Cao nguyên M’nông là địa bàn nằm vắt trên đường ranh giới của ba xứ Trung kỳ, Nam Kỳ và Cao Miên, được xem là nóc nhà Nam Đông Dương, thuận lợi cho việc bóc lột, khai thác kinh tế và đàn áp phong cách đấu tranh của đồng bào người bản xứ. Bên cạnh đó, địa bàn Bu Méra có vị trị chiến lược cơ động nhất ở Cao nguyên, nằm trên lưu vực suối Đắk Buk So (nay là địa bàn xã Đắk Buk So, huyện Tuy Đức); từ đây có thể tiến hành các cuộc hành quân lên Bắc Cao nguyên và xuống địa phương Đông Nam bộ, vùng đồng bào X’tiêng, Mạ, K’ho… Địa bàn này cũng rất thuận lợi trong việc đi lại giữa hai lưu vực sông Đồng Nai và sông Bé; đất đai màu mỡ, dân số tương đối đông, kinh tế khá giả, là cơ hội để cho chúng bắt bớ, thu nạp binh lính và vơ vét của cải đồng bào ở địa phương này.

Trường nuôi dạy trẻ - Maison Chance

Địa chỉ: 19A, Đ. Số 1, Kp 9, P. Bình Hưng Hoà A Q. Bình Tân, Tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Hotline : 090 906 2528

Web site du lich Dak Nong Nhà May Mắn : maison-chance.org/shop